قبلترها دانش آموز ترس داشت که اگر تکالیفش رو انجام نده معلم دعواش میکنه 
بعدترها ذوق داشت که اگر ۲۰ بشه، جایزه داره 
.
خداروشکر که دیگه از دست برچسب زنی و تنبیه و بمباران تشویقها راحت شدیم اما خب اخه الان چطور دانش آموزان مخصوووووصا دبیرستانیها رو مجاب کنیم به درس و مشقشون برسن؟ 
.
یه تکنیک بیزینسی هست که میگه وقتی تنوع ایجاد کنید.
مشتری از حالت اینکه
بخرم یا نخرم؟
تبدیل میشه به
اینو بخرم یا اونو بخرم؟
پس تکلیف ها رو انتخابی کن خواهرم 
سلام. به نظر الگوی تعلیم و تربیت رویش ، دیگه وقتشه کم کم از تشویق های بیرونی فاصله بگیریم و خصوصا در پایه های بالاتر ، بچه ها بدونند که اگر علمی رو یاد می گیرند کجای زندگی شون ازش می خوان استفاده کنند ، وقتی اینو بدونند با انگیزه درونی خودشون درس می خوانند و تکالیف رو انجام می دهند.
بهنظرم این شعار بیشتر از دلِ تجربههای تلخِ «تنبیههای خشن» و «جایزههای الکی و بد عادت کننده» بیرون اومده تا از دل نظریه.
درسته ها!
منم قبول دارم که بعضی پژوهشها نشون دادن که وقتی تشویق یا جایزه بهصورت شرطی و بیرونی داده میشه، انگیزهی درونی بچهها افت میکنه — یعنی دیگه یاد نمیگیرن چون علاقه دارن، بلکه چون منتظر پاداشان.
همین موضوع هم باعث شده اکثرا عطایش را به لقایش ببخشن و بگن «کلاً تشویق نکنید»، درحالیکه شواهد جدیدتر این حرف رو مطلق نمیدونن.
مطالعههای مروریافتهی جدیدتر (مثل Wang و همکاران، 2024 دربارهی نظریهی خودتعیینی و Deci و Ryan، 2000) میگن مسئله، حذف یا حفظ تشویق نیست، بلکه کیفیت و نیتِ پشت اونه.
تشویقِ هوشمند، یعنی اونکه بر «تلاش، فرایند و استراتژی یادگیری» تمرکز داره و حس شایستگی بچه رو بالا میبره، کاملاً مفیده.
در مقابل، تشویقهای کنترلکننده («آفرین گرفتی چون نمرهات بالاست») یا تنبیههای تحقیرآمیز، انگیزش درونی رو ضعیف میکنن.
بنابراین شاید بهتر باشه بگیم:
مشکل از «خودِ تشویق و تنبیه» نیست؛ مشکل از نوعِ نگاه و شیوهی اجراست.
تشویق فرایندی و پیامدهای منطقی شفاف مفیدن،
اما تنبیه فیزیکی و پاداشهای شرطیِ بیرونی خطرناکاند.
چیز دیگهای هم که مهمه سنه!
پژوهشهای جدید (مثل Wang et al., 2024 و مرورهای SDT در آموزش) نشون میدن حساسیت به تشویق یا تنبیه توی رشد تغییر میکنه.
کودکان خردسال معمولاً به بازخوردهای فوری و ساختار روشن نیاز دارن. مثلاً وقتی بلافاصله بعد از همکاری تشویق میشن، معناش رو سریعتر درک میکنن.
اما در دوران دبستان، ترکیبِ تشویقِ فرایندی با پیامدهای طبیعی و قابلپیشبینی، مؤثرتره.
و در نوجوانی؟ اونجا معنا و خودمختاری حرف اول رو میزنه. نوجوانها اگر احساس کنن بازخورد ما کنترلکننده یا قضاوتگره، انگیزششون بهشدت پایین میاد.
به زبان سادهتر:
خردسالان: نیاز به ساختار و تقویت مثبتِ فوری دارن.
کودکان مدرسهای: بهتره بازخوردهاشون ترکیبی از تشویق فرایندی و پیامدهای منطقی باشه.
نوجوانان: خودشون باید در تصمیمها شریک شن و «چرا»ی رفتارها رو بفهمن.منابعی برای مطالعه بیشتر:
